Szkolenie na polecenie szefa: płaci pracodawca, a czas liczy się jak praca

Ten tekst jest dla Ciebie, jeśli szef wysyła Cię na szkolenie albo mówi, że bez kursu nie możesz pracować. Kodeks pracy rozstrzyga to krótko: takie szkolenie odbywa się na koszt pracodawcy (art. 94¹³). W miarę możliwości ma się odbyć w godzinach pracy. Jeśli wypada po godzinach, ten czas wlicza się do czasu pracy. Niżej piszemy, których szkoleń to dotyczy, a których nie, i co zrobić, gdy firma każe płacić.

Kogo dotyczy ten tekst

• Masz umowę o pracę. Cały tekst jest dla Ciebie. Także na okresie próbnym i na część etatu.
• Masz umowę zlecenie. Ten przepis Cię nie obejmuje. Twoje zasady są w części „Mam umowę zlecenie”.
• Uczysz się w szkole albo na studiach, a pracodawca się na to zgadza. To inna sytuacja. Opisujemy ją w części „Szkoła, studia, egzamin zawodowy”.

Których szkoleń dotyczy przepis

Są dwie grupy.

Szkolenia niezbędne do pracy. Chodzi o szkolenia potrzebne do określonego rodzaju pracy albo na określonym stanowisku. Warunek: obowiązek ich przeprowadzenia ma pracodawca. Taki obowiązek może wynikać z:

• przepisów prawa,
• układu zbiorowego pracy albo innego porozumienia zbiorowego,
• regulaminu,
• Twojej umowy o pracę.

Szkolenia na polecenie przełożonego. Wystarczy samo polecenie. Nie ma znaczenia, czy szkolenie wynika z przepisów.

Co Ci się należy

• Koszt. Szkolenie odbywa się na koszt pracodawcy.
• Pora. W miarę możliwości szkolenie odbywa się w godzinach Twojej pracy.
• Czas po godzinach. Czas szkolenia poza Twoimi normalnymi godzinami wlicza się do czasu pracy.

Osobny przepis dotyczy szkoleń BHP, czyli z bezpieczeństwa i higieny pracy. Odbywają się w czasie pracy i na koszt pracodawcy (art. 237³ § 3).

Przykład. Pracujesz w magazynie od 6 do 14. Kierownik poleca Ci szkolenie z obsługi nowego wózka. Szkolenie jest w czwartek, od 14 do 17, i kosztuje 300 zł. Te 300 zł płaci firma, nie Ty. Trzy godziny szkolenia wliczają się do czasu pracy. W czwartek masz więc 11 godzin czasu pracy zamiast 8. Kodeks nazywa pracę ponad normę 8 godzin na dobę pracą w godzinach nadliczbowych (art. 129 i 151).

Krok 1. Ustal, skąd jest szkolenie

Zapytaj przełożonego wprost: czy to polecenie? Poproś o e-mail albo wpis w grafiku. Prawo tego nie wymaga. Taki ślad pokaże później, że nie był to Twój pomysł.

Zajrzyj też do informacji o warunkach zatrudnienia. Pracodawca przekazuje ją w ciągu 7 dni od dopuszczenia Cię do pracy. Podaje w niej między innymi, jakie masz prawo do szkoleń, jeśli je zapewnia (art. 29 § 3).

Krok 2. Jeśli firma każe płacić

Napisz do pracodawcy, że szkolenie jest na jego polecenie i że art. 94¹³ Kodeksu pracy każe mu pokryć koszt. Zachowaj kopię.

Jeśli to nie pomaga, możesz złożyć skargę do Państwowej Inspekcji Pracy. Pracodawcy, który narusza przepisy o pokrywaniu kosztów takich szkoleń, grozi grzywna od 2000 do 60 000 zł (art. 281 § 1 pkt 5d). To kara dla firmy. O swoje pieniądze możesz wystąpić do sądu pracy. Masz na to 3 lata (art. 291 § 1).

Czy za upomnienie się o to można Cię zwolnić

Nie. Skorzystanie z praw z art. 94¹³ nie może być przyczyną wypowiedzenia ani rozwiązania umowy bez wypowiedzenia (art. 29⁴ § 1). W sporze to pracodawca udowadnia, że miał inne powody.

Jesteś na okresie próbnym i dostajesz wypowiedzenie zaraz po takim sporze? Masz 7 dni, żeby poprosić pracodawcę o podanie przyczyny. Wniosek składasz na papierze albo elektronicznie. Pracodawca odpowiada w ciągu 7 dni (art. 29⁴ § 3 i 4).

Szkoła, studia, egzamin zawodowy

Kodeks osobno opisuje podnoszenie kwalifikacji zawodowych. To nauka z inicjatywy pracodawcy albo za jego zgodą (art. 103¹). Chodzi na przykład o szkołę, studia i egzaminy zawodowe. Wtedy:

• należy Ci się płatne zwolnienie z pracy na obowiązkowe zajęcia i urlop szkoleniowy, na przykład 6 dni na egzamin zawodowy,
• pracodawca może, ale nie musi, pokryć opłaty za naukę, przejazd, podręczniki i nocleg,
• pracodawca może zawrzeć z Tobą umowę na piśmie i zobowiązać Cię do pozostania w pracy, najdłużej przez 3 lata.

Składasz wypowiedzenie przed końcem tego czasu? Zwracasz wtedy część dodatkowych opłat, proporcjonalnie do czasu (art. 103⁵).

Mam umowę zlecenie

Artykuł 94¹³ dotyczy pracowników. Na zleceniu o tym, kto płaci za szkolenie, decyduje Twoja umowa. Sprawdź to przed podpisem.

Jedno wynika z Kodeksu pracy także dla Ciebie. Firma ma Ci zapewnić bezpieczne warunki pracy, gdy pracujesz w jej zakładzie albo w miejscu, które wyznacza (art. 304 § 1). Może też wymagać, żebyś brał udział w szkoleniu BHP (art. 304¹).

Czego nie wiemy

• Kodeks nie mówi, kto płaci za szkolenie BHP osoby na zleceniu.
• Kodeks nie mówi wprost, czy firma może żądać zwrotu kosztów szkolenia z art. 94¹³, gdy odchodzisz z pracy. Zanim podpiszesz taką umowę, zapytaj specjalistę inspekcji pracy.

Gdzie się zwrócić

• Bezpłatna porada prawna inspekcji pracy przez telefon (po polsku). Terminy są od poniedziałku do piątku.
• Jak złożyć skargę — strona Państwowej Inspekcji Pracy (po polsku).

Słowniczek

• Polecenie — to, co przełożony każe Ci zrobić w sprawach pracy.
• Godziny nadliczbowe — praca ponad normę czasu pracy. Potocznie: nadgodziny.
• Urlop szkoleniowy — płatne dni wolne na egzamin albo przygotowanie pracy dyplomowej.

Źródła

• Kodeks pracy, art. 29, 29⁴, 94¹³, 103¹–103⁵, 129, 151, 237³, 281, 291, 304 i 304¹ — tekst jednolity, Dz.U. 2026 poz. 1245.
• Państwowa Inspekcja Pracy: „Jak złożyć skargę?” i „Umów telefoniczną poradę prawną”.