Urlop szkoleniowy: 6 płatnych dni na egzamin i 21 dni w ostatnim roku studiów

Ten tekst jest dla Ciebie, jeśli pracujesz na umowie o pracę i jednocześnie się uczysz: robisz maturę, zdajesz egzamin zawodowy albo kończysz studia. Kodeks pracy daje wtedy płatny urlop szkoleniowy: 6 albo 21 dni (art. 103²). Jest jeden warunek: uczysz się z inicjatywy pracodawcy albo za jego zgodą. Pokazujemy, co Ci przysługuje, na co uważać w umowie z firmą i co ma osoba na zleceniu.

Kogo dotyczy ten tekst

• Masz umowę o pracę, a pracodawca zgodził się na Twoją naukę. Cały tekst jest dla Ciebie.
• Masz umowę o pracę, ale uczysz się bez zgody firmy. Płatnego urlopu szkoleniowego nie masz. Przeczytaj część „Nauka na własną rękę”.
• Firma sama wysyła Cię na szkolenie potrzebne w pracy. To inna sytuacja. Opisujemy ją krótko niżej.
• Masz umowę zlecenie. Urlopu szkoleniowego nie masz. Przeczytaj część „Mam umowę zlecenie”.

Warunek: inicjatywa albo zgoda pracodawcy

Kodeks pracy nazywa to podnoszeniem kwalifikacji zawodowych. Chodzi o to, że zdobywasz albo uzupełniasz wiedzę i umiejętności. Robisz to z inicjatywy pracodawcy albo za jego zgodą (art. 103¹).

Dlatego zacznij od rozmowy z szefem. Poproś o zgodę, zanim zapiszesz się do szkoły albo na studia. Kodeks pracy nie mówi, w jakiej formie ma być zgoda. Poproś o nią na piśmie albo e-mailem.

Co dostajesz

Dwie rzeczy:

1. Urlop szkoleniowy.
2. Zwolnienie z całości albo części dnia pracy. Na czas potrzebny, żeby zdążyć na obowiązkowe zajęcia, i na czas tych zajęć.

Za jedno i drugie zachowujesz prawo do wynagrodzenia.

Ile dni urlopu szkoleniowego

• 6 dni — gdy przystępujesz do egzaminów eksternistycznych,
• 6 dni — gdy przystępujesz do egzaminu maturalnego,
• 6 dni — gdy przystępujesz do egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie albo do egzaminu zawodowego,
• 21 dni — w ostatnim roku studiów, na przygotowanie pracy dyplomowej i na egzamin dyplomowy.

Urlop szkoleniowy bierzesz na dni, które są dla Ciebie dniami pracy. To osobny urlop. Ma własny przepis i nie jest częścią Twoich 20 albo 26 dni urlopu wypoczynkowego.

Przykład. Pracujesz w biurze firmy transportowej od poniedziałku do piątku. Studiujesz zaocznie za zgodą pracodawcy. Jesteś na ostatnim roku. Masz 21 dni urlopu szkoleniowego. To 4 pełne tygodnie pracy i jeszcze 1 dzień. Przez ten czas piszesz pracę dyplomową i dostajesz pensję. Do tego w dni obowiązkowych zajęć możesz wyjść wcześniej z pracy, też z prawem do wynagrodzenia.

Co firma może dodać

Firma może dać Ci coś więcej. Może pokryć opłaty za naukę, przejazd, podręczniki i nocleg (art. 103³). Może, ale nie ma takiego obowiązku.

Uwaga na umowę szkoleniową

Firma zawiera z Tobą na piśmie umowę o prawach i obowiązkach stron (art. 103⁴). Ta umowa nie może być dla Ciebie mniej korzystna niż Kodeks pracy. Umowy nie trzeba zawierać, gdy firma nie chce Cię zobowiązać do pozostania w pracy po nauce.

Firma może w niej zapisać, że po nauce zostaniesz w pracy przez określony czas. Ten czas nie może być dłuższy niż 3 lata. Przeczytaj ten punkt przed podpisem.

Kiedy trzeba zwrócić koszty dodatkowych świadczeń? Kodeks pracy wymienia cztery sytuacje (art. 103⁵):

1. Bez uzasadnionych przyczyn nie zaczynasz nauki albo ją przerywasz.
2. Pracodawca zwalnia Cię bez wypowiedzenia z Twojej winy, w trakcie nauki albo w okresie z umowy.
3. W okresie z umowy sam wypowiadasz umowę o pracę. Wyjątkiem jest wypowiedzenie z powodu mobbingu.
4. W okresie z umowy rozwiązujesz umowę o pracę bez wypowiedzenia, choć nie było do tego przyczyn.

Zwrot jest proporcjonalny. Im dłużej pracowałeś po nauce, tym mniej oddajesz. Zwrot dotyczy dodatkowych świadczeń, na przykład czesnego.

Nauka na własną rękę

Uczysz się bez inicjatywy i bez zgody szefa? Płatnego urlopu na naukę wtedy nie masz. Kodeks pracy zostawia jednak furtkę (art. 103⁶). Możecie się porozumieć. Firma może Ci wtedy przyznać:

• zwolnienie z całości albo części dnia pracy bez wynagrodzenia,
• urlop bezpłatny.

Ile tego będzie, ustalacie razem.

Gdy to firma każe Ci się szkolić

Szkolenie jest niezbędne do Twojej pracy, a obowiązek wynika z przepisów, regulaminu albo umowy? Albo jedziesz na nie na polecenie przełożonego? Takie szkolenie odbywa się na koszt pracodawcy i, w miarę możliwości, w godzinach pracy. Czas szkolenia poza Twoimi zwykłymi godzinami wlicza się do czasu pracy (art. 94¹³).

Mam umowę zlecenie

Urlopu szkoleniowego nie masz. Przepisy o nim są w Kodeksie pracy i dotyczą pracowników. Na zleceniu dni wolne wynikają tylko z Twojej umowy.

• Wolne na egzamin uzgodnij z firmą wcześniej, najlepiej na piśmie.
• Zapytaj, czy ten czas będzie płatny. Strony mogą to ustalić w umowie. Tak pisze Państwowa Inspekcja Pracy (PIP) w informatorze z lipca 2026 r.
• Gdy firma opłaca Ci kurs, przeczytaj w umowie, kiedy i ile masz oddać. Ochrona z Kodeksu pracy, na przykład limit 3 lat, dotyczy pracowników.

Gdzie się zwrócić

• Bezpłatna porada prawna inspekcji przez telefon (po polsku). Zapytaj o umowę szkoleniową, zanim ją podpiszesz.
• Jak złożyć skargę — strona Państwowej Inspekcji Pracy (po polsku), gdy masz zgodę na naukę, a firma odmawia urlopu.
• Informator PIP „Umowa o pracę a umowy cywilnoprawne” (po polsku).

Słowniczek

• Kwalifikacje zawodowe — wiedza i umiejętności potrzebne w pracy.
• Egzamin eksternistyczny — egzamin zdawany bez chodzenia do szkoły.
• Czesne — opłata za naukę.

Źródła

• Kodeks pracy, art. 94¹³, 103¹, 103², 103³, 103⁴, 103⁵ i 103⁶ — tekst jednolity, Dz.U. 2026 poz. 1245.
• Państwowa Inspekcja Pracy: informator „Umowa o pracę a umowy cywilnoprawne” (2026).