Pierwszy dzień w pracy: umowę albo potwierdzenie na piśmie dostajesz przed startem

Ten tekst jest dla Ciebie, jeśli zaczynasz nową pracę. Umowę o pracę zawiera się na piśmie. Czasem firma nie daje umowy od razu. Wtedy potwierdza Ci warunki na piśmie, zanim dopuści Cię do pracy (Kodeks pracy, art. 29 § 2). Niżej piszemy, co ma być w umowie, co dostajesz w pierwszym tygodniu i co zrobić, gdy papieru nie ma.

Kogo dotyczy ten tekst

• Zaczynasz pracę na umowie o pracę. Cały tekst jest dla Ciebie.
• Zaczynasz na umowie zlecenie. Art. 29 Cię nie obejmuje. Twoje zasady są w części „Mam zacząć na zleceniu”.
• Jesteś cudzoziemcem. Masz dodatkową ochronę. Przeczytaj część „Jesteś cudzoziemcem”.
• Umowa o dzieło albo własna firma (B2B). Tych umów ten tekst nie opisuje.

Co ma być w umowie

Umowa o pracę określa (art. 29 § 1):

• strony, czyli Ciebie i pracodawcę,
• adres siedziby pracodawcy,
• rodzaj umowy i datę jej zawarcia,
• rodzaj pracy,
• miejsce lub miejsca pracy,
• wynagrodzenie i jego składniki,
• wymiar czasu pracy,
• dzień rozpoczęcia pracy.

Umowa na okres próbny i na czas określony podaje też, jak długo trwa albo którego dnia się kończy.

Krok 1. Przed pierwszym dniem

Poproś o umowę do przeczytania, zanim zaczniesz. Sprawdź cztery rzeczy: kwotę, wymiar czasu pracy, miejsce i dzień startu.

Firma mówi, że umowa „będzie później”? Kodeks pracy przewiduje taką sytuację. Pracodawca potwierdza wtedy na piśmie trzy rzeczy: strony umowy, jej rodzaj i warunki. Robi to przed dopuszczeniem Cię do pracy. Nie po tygodniu i nie po pierwszej wypłacie.

Krok 2. Pierwszy tydzień

Najpóźniej w ciągu 7 dni od dopuszczenia do pracy pracodawca informuje Cię o warunkach zatrudnienia. Robi to na papierze albo elektronicznie (art. 29 § 3). Informacja obejmuje co najmniej:

• dobową i tygodniową normę czasu pracy,
• przerwy i odpoczynek,
• zasady pracy w nadgodzinach i rekompensatę za nią,
• inne składniki wynagrodzenia niż te z umowy,
• wymiar płatnego urlopu,
• zasady rozwiązania umowy i długość okresów wypowiedzenia.

W firmie bez regulaminu pracy dostajesz też termin, miejsce i częstotliwość wypłaty.

W ciągu 30 dni pracodawca podaje, do jakiej instytucji trafiają Twoje składki na ubezpieczenia społeczne.

Przykład. Zaczynasz pracę w magazynie w poniedziałek 2 listopada 2026 r. Masz zarabiać 4806 zł brutto. Umowę albo pisemne potwierdzenie dostajesz najpóźniej tego dnia, zanim wejdziesz na halę. Do 9 listopada masz dostać informację o warunkach zatrudnienia. Do 2 grudnia — informację o składkach.

Krok 3. Gdy warunki się zmieniają

Zmiana warunków umowy o pracę wymaga formy pisemnej (art. 29 § 4). Dotyczy to na przykład pensji albo wymiaru czasu pracy. Ustna zapowiedź nie wystarczy.

Jeśli umowy na piśmie nie ma

Brak papieru nie oznacza, że nie masz umowy. Kodeks mówi o umowie, która „nie została zawarta z zachowaniem formy pisemnej”. Taką umowę pracodawca ma potwierdzić.

Co możesz zrobić:

1. Poproś o potwierdzenie na piśmie. Wyślij e-mail albo SMS, żeby został ślad.
2. Zapisuj dni i godziny pracy. Zachowaj wiadomości od przełożonego.
3. Zapytaj prawnika inspekcji pracy albo złóż skargę. Adresy są niżej.

Pracodawcy, który nie potwierdził umowy na piśmie przed dopuszczeniem do pracy, grozi grzywna od 2000 do 60 000 zł (art. 281 § 1). To kara dla firmy. Te pieniądze nie trafiają do Ciebie.

Prośba o informację o warunkach nie może być powodem zwolnienia (art. 29⁴ § 1).

Mam zacząć na zleceniu

Art. 29 dotyczy umowy o pracę. Dla zlecenia ważna jest ustawa o minimalnym wynagrodzeniu. Gdy pracujesz dla firmy, daje Ci trzy rzeczy:

• Za każdą godzinę należy Ci się co najmniej 31,40 zł brutto.
• Umowa określa, jak potwierdzacie liczbę godzin (art. 8b).
• Umowy nie ma na piśmie ani w formie elektronicznej? Wtedy firma potwierdza Ci sposób liczenia godzin, zanim zaczniesz.

A gdy firma niczego nie potwierdziła? Sam podajesz jej liczbę godzin: na piśmie albo elektronicznie. Robisz to przed terminem wypłaty. Zachowaj kopię.

Firma przechowuje dokumenty o godzinach przez 3 lata.

Jesteś cudzoziemcem

Serwis Biznes.gov.pl podaje obowiązki firmy, która zatrudnia cudzoziemca:

• Umowa jest na piśmie. Dotyczy to umowy o pracę i zlecenia.
• Umowa jest przetłumaczona na język, który najlepiej rozumiesz.
• Dostajesz jeden egzemplarz zezwolenia na pracę albo oświadczenia o powierzeniu pracy.

Brak umowy na piśmie jest jedną z przesłanek uznania pracy cudzoziemca za nielegalną. Nie zaczynaj więc pracy bez umowy w ręku.

Gdzie się zwrócić

• Bezpłatna porada prawna inspekcji pracy przez telefon (po polsku). Wybierasz termin, a prawnik dzwoni do Ciebie.
• Jak złożyć skargę — strona Państwowej Inspekcji Pracy (po polsku).
• Infolinia inspekcji pracy: 801 002 006 z telefonu stacjonarnego, 459 599 000 z komórki. Od poniedziałku do piątku, 9.00–15.00.

Słowniczek

• Dopuszczenie do pracy — chwila, w której pracodawca pozwala Ci zacząć pracę.
• Wymiar czasu pracy — pełny etat albo jego część, na przykład pół etatu.
• Brutto — kwota z umowy, przed odjęciem składek i podatku.

Źródła

• Kodeks pracy, art. 29, 29⁴ i 281 — tekst jednolity, Dz.U. 2026 poz. 1245.
• Ustawa o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, art. 8a–8c.
• Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej: „Minimalna stawka godzinowa”.
• Biznes.gov.pl: „Jakie obowiązki ma pracodawca, który zatrudnia cudzoziemca”.
• Państwowa Inspekcja Pracy: „Jak złożyć skargę?” i „Umów telefoniczną poradę prawną”.