Przestój w pracy: maszyna stoi, towaru nie ma. Czy dostaniesz wypłatę

Ten tekst jest dla Ciebie, jeśli przyszedłeś do pracy, a pracy nie ma. Stoi maszyna, nie dojechał towar, zabrakło prądu. Szef mówi: „Nie pracujecie, to nie płacę”. Kodeks pracy mówi inaczej. Za przestój, którego nie zawiniłeś, pensja Ci się należy (art. 81). Niżej: kiedy, ile i co zrobić, gdy firma nie chce zapłacić.

Kogo dotyczy ten tekst

• Masz umowę o pracę. Cały tekst jest dla Ciebie.
• Masz umowę zlecenie. Art. 81 Cię nie obejmuje. Twoja część jest niżej: „Mam umowę zlecenie”.
• Masz umowę o dzieło albo własną firmę (B2B). Tych umów ten tekst nie opisuje. Ich zasady są w Kodeksie cywilnym i w samej umowie.

Co to jest przestój

Przestój to czas, w którym możesz pracować, ale nie masz jak. Przeszkoda leży po stronie firmy. Inspekcja pracy podaje przykład: przerwa w dopływie prądu. Mogą to być przyczyny techniczne albo organizacyjne.

To firma ponosi ryzyko takich przerw. Tak opisuje to Państwowa Inspekcja Pracy (PIP).

Trzy warunki

Pensja za przestój należy Ci się, gdy:

1. byłeś gotów do pracy,
2. przeszkoda leżała po stronie firmy,
3. przestój nie był z Twojej winy.

Kodeks nie tłumaczy bliżej, co znaczy „gotów do pracy”. W razie sporu oceni to sąd.

Ile dostajesz

To zależy od tego, jak firma liczy Twoją pensję.

• Masz stawkę godzinową albo miesięczną. Za czas przestoju dostajesz tę stawkę. Kodeks mówi tu o stawce z Twojego „osobistego zaszeregowania”, czyli o pensji zasadniczej. O premiach ten przepis nie mówi.
• Nie masz takiej stawki. Tak jest na przykład przy pracy na akord, gdy płacą Ci od sztuki. Wtedy za przestój należy się 60 procent wynagrodzenia.

W obu przypadkach działa dolna granica. Wynagrodzenie za przestój nie może być niższe od płacy minimalnej. W 2026 r. to 4806 zł brutto za miesiąc na pełnym etacie. Od 1 stycznia 2027 r. będzie to 4950 zł.

Przykład. Pracujesz w magazynie na umowie o pracę. Masz stawkę miesięczną: 6000 zł brutto. W październiku przez 2 dni nie działa taśma i nie ma czego pakować. Byłeś w pracy i czekałeś. Twoja pensja za październik się nie zmienia. Nadal jest to 6000 zł brutto, czyli 4420,43 zł na rękę.

A gdybyś pracował na akord? Za te dni należałoby Ci się 60 procent wynagrodzenia. Gdyby przez to pensja za cały miesiąc wyszła niższa niż 4806 zł brutto, firma dopłaca różnicę. Ta dopłata nazywa się wyrównanie.

Firma może dać Ci inną pracę

Na czas przestoju szef może powierzyć Ci inną odpowiednią pracę (art. 81 § 3). Płaci wtedy stawkę za tę pracę. Nie może to być mniej niż pensja za przestój.

Przykład: linia stoi, a Ty pomagasz przy porządkowaniu hali. Dostajesz co najmniej tyle, ile dostałbyś za sam przestój.

Kiedy pensji nie będzie

• Przestój z Twojej winy. Wtedy wynagrodzenie się nie należy (art. 81 § 2). Jeśli w tym czasie robisz inną pracę, dostajesz zapłatę tylko za nią.
• Pogoda. Przy pracach zależnych od pogody pensja za przestój należy się tylko wtedy, gdy mówią tak przepisy prawa pracy (art. 81 § 4). Na budowie albo w ogrodnictwie zapytaj, co obowiązuje w Twojej firmie.

Czego tu nie ma: tak zwanego przestoju ekonomicznego. To osobna ustawa o ochronie miejsc pracy i inne zasady. Tego tekst nie opisuje.

Gdy firma nie chce zapłacić

Krok 1. Zapisz dzień i godziny przestoju. Zapisz też, kto kazał Ci czekać.

Krok 2. Sprawdź pasek wypłaty. Możesz poprosić o dokumenty, z których firma wyliczyła pensję. Ma je pokazać na Twoje żądanie (art. 85 § 5).

Krok 3. Napisz do firmy, za które dni brakuje pieniędzy. Zachowaj kopię.

Jeśli to nie pomoże, zostaje skarga do inspekcji pracy albo sąd pracy. Firmie, która bezpodstawnie obniża wynagrodzenie, grozi grzywna od 2000 do 60 000 zł (art. 282 § 1). Jak złożyć skargę, opisujemy krok po kroku w tekście o spóźnionej wypłacie.

Mam umowę zlecenie

Art. 81 Kodeksu pracy nie obejmuje zlecenia. Zasady zlecenia są w Kodeksie cywilnym i w Twojej umowie.

Ustawa daje Ci jedno. Za każdą godzinę wykonania zlecenia należy Ci się co najmniej 31,40 zł brutto. Ustawa nie mówi wprost, czy godzina czekania na towar to godzina wykonania zlecenia. Dlatego liczy się sposób, w jaki potwierdzacie godziny.

• Sprawdź, co umowa mówi o potwierdzaniu liczby godzin.
• Jeśli umowa o tym milczy, sam podajesz firmie liczbę godzin. Robisz to na piśmie albo elektronicznie, przed terminem wypłaty.
• Zapisuj godziny każdego dnia. Inspekcja pracy podaje, że część firm nie wykazuje prawdziwej liczby godzin zlecenia.

Przychodzisz na wyznaczone godziny i wykonujesz polecenia szefa jak na etacie? Wtedy Twoje zlecenie może być w rzeczywistości umową o pracę. O tym, jak to sprawdzić i co może zrobić inspekcja pracy, piszemy w osobnym tekście.

Gdzie się zwrócić

• Wynagrodzenie za pracę, w tym za przestój — poradnik inspekcji pracy (po polsku). Strona jest w dziale dla pracodawców, ale opisuje te same przepisy.
• Bezpłatna porada prawna inspekcji przez telefon (po polsku). Przy rezerwacji wybierz temat „Wynagrodzenie”.
• Jak złożyć skargę do inspekcji pracy (po polsku).

Słowniczek

• Przestój — czas, w którym jesteś gotów do pracy, ale nie możesz jej wykonywać.
• Akord — sposób płacenia od wyniku, na przykład od liczby wykonanych sztuk.
• Wyrównanie — dopłata do pensji, gdy w danym miesiącu wyszła niższa niż płaca minimalna.

Źródła

• Kodeks pracy, art. 81, 85 i 282 — tekst jednolity, Dz.U. 2026 poz. 1245.
• Ustawa o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, art. 7, 8a i 8b — Dz.U. 2024 poz. 1773.
• Rozporządzenie Rady Ministrów z 14 września 2026 r. — Dz.U. 2026 poz. 1213.
• Państwowa Inspekcja Pracy: „Wynagrodzenie za pracę”, „Formy zatrudnienia oraz podstawowe prawa i obowiązki”, „Jak złożyć skargę?”.