Praca od 15 lat: ile godzin wolno pracować nastolatkowi i na jakiej umowie

Ten tekst jest dla Ciebie, jeśli masz od 15 do 18 lat i szukasz pierwszej pracy. Jest też dla rodzica nastolatka. Kodeks pracy nazywa taką osobę młodocianym (art. 190). Młodociany może pracować, ale krócej niż dorosły i nie przy każdej pracy. Niżej piszemy o godzinach, przerwach, wakacjach i umowach.

Kogo dotyczy ten tekst

• Masz skończone 15 lat i nie masz jeszcze 18. Cały tekst jest dla Ciebie.
• Masz mniej niż 15 lat. Kodeks pracy zabrania Cię zatrudniać. Są nieliczne wyjątki, głównie przy nauce zawodu. Tego tekst nie opisuje.
• Masz 18 lat lub więcej. Jesteś dorosłym pracownikiem. Obowiązują Cię ogólne zasady.
• Proponują Ci umowę zlecenie. Przeczytaj część „Mam dostać zlecenie”.

Dwie drogi do pracy

Młodociany może pracować na umowie o pracę w dwóch celach:

• Nauka zawodu. Kto nie ma kwalifikacji zawodowych, może być zatrudniony tylko po to, żeby się ich nauczyć (art. 191 § 2).
• Lekkie prace. To na przykład zbieranie owoców, sprzątanie pomieszczeń albo obsługa komputera. Takie przykłady podaje inspekcja pracy.

Lekka praca nie może zagrażać życiu, zdrowiu ani rozwojowi. Nie może też utrudniać nauki w szkole (art. 200¹). Listę lekkich prac ustala pracodawca. Zatwierdza ją inspektor pracy. Pracodawca pokazuje Ci tę listę, zanim zaczniesz pracę.

Uwaga. Inspekcja pracy pisze na swojej stronie, że umowa przy lekkich pracach jest możliwa po skończeniu 16 lat. W samym art. 200¹ tej granicy nie ma. Masz 15 lat? Zapytaj inspekcję, zanim podpiszesz umowę.

Zanim zaczniesz

Pracodawcy wolno zatrudnić tylko takiego młodocianego, który (art. 191 § 1):

• ukończył co najmniej ośmioletnią szkołę podstawową,
• przyniesie świadectwo od lekarza, że ta praca nie zagraża jego zdrowiu.

Przed przyjęciem przechodzisz też wstępne badania lekarskie (art. 201). Przy lekkich pracach składasz oświadczenie, czy pracujesz u innego pracodawcy. Limity godzin liczą się razem u wszystkich.

Ile godzin

Ogólna zasada (art. 202):

• do 16 lat — najwyżej 6 godzin na dobę,
• powyżej 16 lat — najwyżej 8 godzin na dobę.

Do czasu pracy wlicza się czas nauki z obowiązkowych zajęć szkolnych. Nie ma znaczenia, czy lekcje są w godzinach pracy.

Przy lekkich pracach limity są niższe (art. 200²):

• w czasie roku szkolnego — najwyżej 12 godzin w tygodniu,
• w dniu, w którym masz lekcje — najwyżej 2 godziny,
• w ferie i wakacje — najwyżej 7 godzin na dobę i 35 godzin w tygodniu,
• w ferie i wakacje, gdy nie masz 16 lat — najwyżej 6 godzin na dobę.

Przykład. Masz 17 lat. W lipcu pracujesz w sklepie przy lekkich pracach. Możesz pracować najwyżej 7 godzin dziennie i 35 godzin w tygodniu. To 5 dni po 7 godzin. Pracujesz dłużej niż 4,5 godziny, więc masz 30 minut przerwy. Przerwa wlicza się do czasu pracy. Zmiana nie może trwać po godzinie 22.

Przerwa, noc i odpoczynek

• Gdy pracujesz dłużej niż 4,5 godziny, masz 30 minut przerwy bez przerywania. Wlicza się ona do czasu pracy.
• Nie pracujesz w nadgodzinach.
• Nie pracujesz w nocy, czyli między godziną 22 a 6.
• Przerwa w pracy, która obejmuje noc, trwa co najmniej 14 godzin.
• W każdym tygodniu masz co najmniej 48 godzin odpoczynku bez przerwy. Ma on obejmować niedzielę.

Dla porównania: dorosły pracownik ma prawo do 15 minut przerwy, gdy pracuje co najmniej 6 godzin (art. 134).

Urlop

Po 6 miesiącach od rozpoczęcia pierwszej pracy masz 12 dni roboczych urlopu. Po roku pracy masz 26 dni roboczych (art. 205). Jeśli chodzisz do szkoły, urlop dostajesz w czasie ferii szkolnych.

Mam dostać zlecenie

Zasady z Kodeksu pracy o godzinach i przerwach dotyczą umowy o pracę. Zlecenia nie obejmują.

Co wiemy z serwisu Biznes.gov.pl:

• Z osobą niepełnoletnią firma może zawrzeć umowę cywilnoprawną, na przykład zlecenie.
• Zgodę na taką umowę daje opiekun prawny.
• Praca na zleceniu nie może wyglądać tak jak praca na etacie.
• Przepisy nie nakazują wtedy badań lekarskich ani szkolenia BHP.

Za każdą godzinę zlecenia dla firmy należy Ci się co najmniej 31,40 zł brutto. Od 1 stycznia 2027 r. będzie to 32,30 zł. Ustawa nie obniża tej stawki ze względu na wiek.

Nie masz 16 lat? Wtedy jesteś według Kodeksu pracy dzieckiem. Możesz zarabiać tylko w kulturze, sztuce, sporcie albo reklamie. Potrzebna jest zgoda opiekuna i zezwolenie inspektora pracy (art. 304⁵). Dotyczy to każdej umowy.

Gdy pracodawca łamie te zasady

Za łamanie przepisów o młodocianych grozi mu grzywna od 2000 do 60 000 zł (art. 281 § 1). Tyle samo grozi za pracę dziecka do 16 lat bez zezwolenia inspektora (art. 283 § 2). To kara dla firmy. Te pieniądze nie trafiają do Ciebie.

Czego tu nie ma: stawek za naukę zawodu i listy prac zakazanych młodocianym. To osobne przepisy.

Gdzie się zwrócić

• Zatrudnianie pracowników młodocianych — strona Państwowej Inspekcji Pracy (po polsku).
• Bezpłatna porada prawna inspekcji pracy przez telefon (po polsku). Wybierasz termin, a prawnik dzwoni do Ciebie.
• Infolinia inspekcji pracy: 801 002 006 z telefonu stacjonarnego, 459 599 000 z komórki. Od poniedziałku do piątku, 9.00–15.00.

Słowniczek

• Młodociany — osoba, która skończyła 15 lat, a nie przekroczyła 18.
• Lekkie prace — prace z listy pracodawcy, które nie zagrażają zdrowiu i nie przeszkadzają w nauce.
• Zezwolenie — pisemna zgoda urzędu. Tutaj wydaje je inspektor pracy.

Źródła

• Kodeks pracy, art. 134, 190, 191, 200¹, 200², 201–205, 281, 283 i 304⁵ — tekst jednolity, Dz.U. 2026 poz. 1245.
• Państwowa Inspekcja Pracy: „Zatrudnianie pracowników młodocianych”.
• Biznes.gov.pl: „Kiedy można zatrudnić osobę poniżej 18. roku życia”.
• Ustawa o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, art. 1 i 8a–8d.
• Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej: „Minimalna stawka godzinowa”.
• Rozporządzenie Rady Ministrów z 14 września 2026 r. — Dz.U. 2026 poz. 1213.