Odprawa emerytalna: jedna pensja, gdy kończysz pracę i przechodzisz na emeryturę

Ten tekst jest dla Ciebie, jeśli pracujesz na umowie o pracę i zbliża się Twoja emerytura albo renta. Na koniec pracy należy Ci się odprawa: jedno miesięczne wynagrodzenie (Kodeks pracy, art. 92¹). Płaci ją pracodawca, u którego kończysz pracę. Piszemy, jakie są warunki, ile to pieniędzy i co robić, gdy firma nie zapłaci.

Kogo dotyczy ten tekst

• Masz umowę o pracę i przechodzisz na emeryturę. Cały tekst jest dla Ciebie.
• Masz umowę o pracę i przechodzisz na rentę z tytułu niezdolności do pracy. Odprawa też Ci się należy. Zasady są te same.
• Masz umowę zlecenie. Tej odprawy nie dostaniesz. Piszemy o tym w części „Mam umowę zlecenie”.

Dwa warunki

Odprawa należy się, gdy spełnione są oba warunki naraz:

1. Spełniasz warunki do emerytury albo do renty z tytułu niezdolności do pracy.
2. Twoja praca u tego pracodawcy skończyła się w związku z przejściem na emeryturę albo rentę.

Co do emerytury, warunki podaje ZUS. Wiek emerytalny to 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Osoba urodzona po 31 grudnia 1948 r. potrzebuje też opłaconych składek przynajmniej za 1 dzień.

Przepis nie mówi, w jaki sposób umowa ma się skończyć. Nie mówi też, jak długo trzeba pracować w tej firmie. Ważny jest związek: kończysz pracę, bo przechodzisz na emeryturę albo rentę.

Ile wynosi odprawa

Jedno miesięczne wynagrodzenie. Tyle daje Kodeks pracy każdemu pracownikowi, który spełnia warunki.

W Twojej firmie może być lepiej. Umowa o pracę, regulamin albo układ zbiorowy mogą dawać wyższą odprawę. Niższej dawać nie mogą, bo nie wolno im być mniej korzystnymi niż Kodeks (art. 9 i 18). Sprawdź to w kadrach.

Przykład. Jesteś kobietą i pracujesz jako pomoc kuchenna w szkole. Zarabiasz 4806 zł brutto. W listopadzie kończysz 60 lat. Umawiasz się z dyrekcją, że umowa kończy się 30 listopada 2026 r., bo przechodzisz na emeryturę. Oprócz pensji za listopad należy Ci się odprawa: drugie 4806 zł brutto. Razem to 9612 zł brutto. Po kilku miesiącach wracasz do tej samej szkoły na pół etatu. Po roku odchodzisz na dobre. Drugiej odprawy już nie ma.

Tylko raz

Kto dostał odprawę, nie może nabyć do niej prawa ponownie (art. 92¹ § 2). Nie ma znaczenia, czy wracasz do tej samej firmy, czy idziesz do innej. Druga odprawa z Kodeksu pracy Ci się nie należy.

Czego odprawa nie zastępuje

Na koniec pracy możesz dostać kilka różnych wypłat. Każda ma inną podstawę.

• Ostatnia pensja. Za przepracowany czas.
• Ekwiwalent za urlop. Za urlop, którego nie wykorzystałeś do końca umowy (art. 171).
• Odprawa emerytalna albo rentowa. O niej jest ten tekst.

Jest też inna odprawa: przy zwolnieniach z przyczyn po stronie firmy. Daje ją osobna ustawa. Piszemy o niej w tekście o skróconym wypowiedzeniu.

Firma nie wypłaciła odprawy

Zrób to po kolei.

1. Napisz do firmy. Podaj dzień końca umowy i to, że przeszedłeś na emeryturę albo rentę. Poproś o wypłatę odprawy. Zachowaj kopię.
2. Złóż skargę do inspekcji pracy. Kto nie wypłaca w terminie pensji albo innego świadczenia, które należy się pracownikowi, popełnia wykroczenie. Grozi za to grzywna od 2000 do 60 000 zł (art. 282 § 1). To kara dla firmy, nie pieniądze dla Ciebie.
3. Idź do sądu pracy. Pracownik nie płaci opłaty od pozwu. Na pozew masz 3 lata (art. 291 § 1).

Mam umowę zlecenie

Art. 92¹ mówi o pracowniku, czyli o osobie na umowie o pracę. Przy zleceniu Kodeks pracy nie daje odprawy emerytalnej. Możesz ją mieć tylko wtedy, gdy zapisano ją w Twojej umowie.

Sama emerytura to inna sprawa. Przyznaje ją ZUS. O warunki zapytaj w ZUS albo sprawdź je na stronie, którą podajemy niżej.

Czego nie wiemy

• Art. 92¹ nie podaje dnia, w którym firma ma wypłacić odprawę.
• Nie podaje też, jak liczyć „miesięczne wynagrodzenie”, gdy masz premie albo dodatki.

Z takim pytaniem zwróć się do prawnika inspekcji pracy.

Gdzie się zwrócić

• Emerytura w wieku powszechnym — strona ZUS (po polsku). Warunki i wniosek o emeryturę.
• Bezpłatna porada prawna inspekcji pracy przez telefon (po polsku). Wybierz rodzaj porady „Wynagrodzenie”.
• Jak złożyć skargę — strona Państwowej Inspekcji Pracy (po polsku).

Słowniczek

• Odprawa emerytalna — jednorazowa wypłata od pracodawcy, gdy kończysz pracę i przechodzisz na emeryturę.
• Renta z tytułu niezdolności do pracy — świadczenie dla osoby, która ze względu na zdrowie nie może pracować.
• Układ zbiorowy pracy — umowa między pracodawcą a związkami zawodowymi o warunkach pracy i płacy.

Źródła

• Kodeks pracy, art. 9, 18, 92¹, 171, 282 i 291 — tekst jednolity, Dz.U. 2026 poz. 1245.
• Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, art. 96 — Dz.U. 2025 poz. 1228.
• ZUS: „Emerytura w wieku powszechnym”.
• Państwowa Inspekcja Pracy: „Jak złożyć skargę?”.