Chorujesz: 80 procent pensji przez 33 dni w roku płaci firma, potem zasiłek z ZUS

Ten tekst jest dla Ciebie, jeśli pracujesz w Polsce i zachorowałeś. Na umowie o pracę dostajesz 80 procent wynagrodzenia. Za pierwsze 33 dni choroby w roku płaci firma (Kodeks pracy, art. 92). Potem jest zasiłek chorobowy. Pokazujemy, co robić krok po kroku, ile to pieniędzy i co ze zleceniem.

Kogo dotyczy ten tekst

• Masz umowę o pracę. Cały tekst jest dla Ciebie.
• Masz umowę zlecenie. Wynagrodzenia chorobowego od firmy nie ma. Zasiłek dostaniesz tylko wtedy, gdy masz ubezpieczenie chorobowe. Czytaj część „Mam umowę zlecenie”.
• Masz umowę o dzieło. Taka umowa zwykle nie daje ubezpieczeń społecznych. Za czas choroby nie ma wtedy ani wynagrodzenia, ani zasiłku.

Krok 1. Idź do lekarza

Lekarz wystawia zwolnienie elektroniczne. Nazywa się e-ZLA. Trafia ono do ZUS, a firma widzi je na swoim profilu w ZUS. Nie musisz wtedy nic zanosić do pracy.

Jest wyjątek. Część firm nie ma profilu w ZUS. Taka firma informuje Cię o tym na piśmie w pierwszym dniu pracy. Wtedy prosisz lekarza o wydruk zwolnienia i dostarczasz go firmie.

Czego tu nie ma: terminu, w jakim trzeba zawiadomić firmę o nieobecności. Sprawdź to w regulaminie pracy albo w informacji o warunkach zatrudnienia.

Krok 2. Pierwsze 33 dni: płaci firma

Za czas choroby do 33 dni w roku kalendarzowym zachowujesz prawo do 80 procent wynagrodzenia. Płaci firma, z własnych pieniędzy. Przepisy w Twojej firmie mogą dawać więcej niż 80 procent.

Dni choroby z całego roku sumuje się. Liczą się także dni, gdy pracowałeś u innego pracodawcy. Wynagrodzenie należy się za każdy dzień zwolnienia, także za sobotę i niedzielę.

Masz ponad 50 lat? Firma płaci krócej: za 14 dni w roku. Ta zasada działa od roku następnego po tym, w którym skończyłeś 50 lat. Nie tracisz na tym. Zasiłek zaczyna się wcześniej, od 15. dnia.

Krok 3. Od 34. dnia: zasiłek chorobowy

Od 34. dnia choroby w roku dostajesz zasiłek chorobowy z ubezpieczenia. Wynosi 80 procent podstawy, tak jak wcześniej.

Kto go wypłaca? Firma, która zgłasza do ubezpieczenia chorobowego ponad 20 osób, wypłaca zasiłek sama. W mniejszych firmach płaci ZUS. Firma przekazuje wtedy do ZUS potrzebne zaświadczenie. Ma na to 7 dni od otrzymania Twojego zwolnienia.

Zasiłek przysługuje najdłużej przez 182 dni. Przy gruźlicy i w ciąży: przez 270 dni. Do tego okresu liczą się też dni, za które płaciła firma.

Kiedy dostajesz 100 procent

• Choroba przypada w czasie ciąży.
• Miałeś wypadek w drodze do pracy albo z pracy.
• Jesteś dawcą: przechodzisz badania albo zabieg pobrania komórek, tkanek lub narządów.
• Miałeś wypadek przy pracy albo masz chorobę zawodową. Wtedy zasiłek płaci ubezpieczenie wypadkowe.

Ile to pieniędzy

Podstawą jest Twoje przeciętne wynagrodzenie z 12 miesięcy przed chorobą. Odejmuje się od niego składki, które płaci pracownik. Za jeden dzień choroby przyjmuje się jedną trzydziestą tej kwoty.

Przykład. Pracujesz w magazynie na pełny etat. Zarabiasz płacę minimalną: 4806 zł brutto. Chorujesz 5 dni, od środy do niedzieli. Podstawa nie może być niższa niż płaca minimalna pomniejszona o 13,71 procent. W 2026 r. to 4147,10 zł. Jedna trzydziesta to 138,24 zł. Z tego 80 procent to 110,59 zł za dzień. Za 5 dni wychodzi około 552,95 zł brutto. Dostajesz pieniądze także za sobotę i niedzielę.

Nowa praca: pierwsze 30 dni

To ważne, jeśli dopiero zaczynasz. Prawo do zasiłku chorobowego masz po 30 dniach nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego. Kto nie ma prawa do zasiłku, nie dostaje też wynagrodzenia chorobowego od firmy (art. 92 § 3).

Do tych 30 dni wlicza się poprzednie ubezpieczenie chorobowe, na przykład z poprzedniej pracy. Warunek: przerwa nie była dłuższa niż 30 dni.

Nie czekasz wcale, gdy:

• masz za sobą co najmniej 10 lat obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego,
• skończyłeś szkołę albo studia i zacząłeś pracę w ciągu 90 dni,
• miałeś wypadek w drodze do pracy albo z pracy.

Kiedy pieniądze przepadają

• Pracujesz zarobkowo na zwolnieniu. Tracisz prawo do pieniędzy za cały okres zwolnienia.
• Robisz coś, co utrudnia albo wydłuża leczenie. Skutek jest ten sam. Nie chodzi o zwykłe czynności dnia codziennego.
• Choroba jest skutkiem nadużycia alkoholu. Zasiłku nie ma za pierwsze 5 dni.
• Zwolnienie jest sfałszowane. Zasiłek nie przysługuje.

Jest też termin. O wypłatę zasiłku możesz się upomnieć przez 6 miesięcy od ostatniego dnia, za który przysługiwał. Gdy zawinił błąd firmy albo ZUS, termin wynosi 3 lata.

Po chorobie dłuższej niż 30 dni firma kieruje Cię na badania kontrolne. O badaniach piszemy w osobnym tekście.

Mam umowę zlecenie

Na zleceniu ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne. Przystępujesz do niego na swój wniosek. Składka wynosi 2,45 procent i w całości płaci ją ubezpieczony.

Przystąpiłeś do ubezpieczenia. Prawo do zasiłku masz po 90 dniach nieprzerwanego ubezpieczenia. Zasiłek dostajesz od pierwszego dnia choroby. Firma nie płaci za pierwsze 33 dni, od razu jest zasiłek. Wynosi 80 procent podstawy.

Nie przystąpiłeś. Za czas choroby nie dostajesz pieniędzy. Do lekarza zwykle nadal możesz iść za darmo, bo od zlecenia odprowadza się składkę zdrowotną.

Jesteś uczniem albo studentem do 26 lat. Twoje zlecenie nie podlega składkom społecznym ani zdrowotnej. Do ubezpieczenia chorobowego mogą przystąpić tylko osoby objęte obowiązkowo ubezpieczeniem emerytalnym i rentowym. Ta droga jest więc dla Ciebie zamknięta.

Zapytaj firmę przed podpisaniem umowy, czy zgłosi Cię do ubezpieczenia chorobowego.

Gdzie się zwrócić

• Komu przysługuje zasiłek chorobowy — strona ZUS (po polsku).
• Prawo do zasiłku i okres, przez który przysługuje — strona ZUS (po polsku). Jest tam okres wyczekiwania i lista sytuacji, w których zasiłku nie ma.
• Dostałeś e-ZLA: jakie dokumenty złożyć — strona ZUS (po polsku).

Słowniczek

• e-ZLA — elektroniczne zwolnienie lekarskie. Potocznie: L4.
• Podstawa zasiłku — kwota, od której liczy się 80 procent.
• Okres wyczekiwania — czas ubezpieczenia, po którym masz prawo do zasiłku: 30 albo 90 dni.

Źródła

• Kodeks pracy, art. 92 i 229 — tekst jednolity, Dz.U. 2026 poz. 1245.
• Ustawa z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, art. 4, 8, 11, 12, 16, 17, 36, 45, 61 i 67 — tekst jednolity, Dz.U. 2026 poz. 854.
• Ustawa z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, art. 11 i 16 — tekst jednolity, Dz.U. 2026 poz. 199.
• ZUS: „Komu przysługuje zasiłek chorobowy z ubezpieczenia chorobowego”, „Prawo do zasiłku chorobowego i okres przysługiwania”, „Wysokość zasiłku chorobowego z ubezpieczenia wypadkowego”, „E-ZLA — jesteś pracownikiem i ubiegasz się o zasiłek chorobowy”.
• Państwowa Inspekcja Pracy: „Formy zatrudnienia oraz podstawowe prawa i obowiązki”.