Student na zleceniu: bez składek ZUS i bez podatku do 26 lat. Co zyskujesz, co tracisz

Ten tekst jest dla Ciebie, jeśli uczysz się albo studiujesz i dorabiasz na umowie zlecenie. Do 26. urodzin od takiej umowy nie ma składek ZUS. Ulga dla młodych zwalnia Cię też z podatku do 85 528 zł przychodu w roku. Niżej piszemy, kto jest uczniem i studentem według przepisów, ile dostaniesz na rękę i czego ta praca Ci nie daje.

Kogo dotyczy ten tekst

• Jesteś uczniem szkoły ponadpodstawowej albo studentem i nie masz 26 lat. Cały tekst jest dla Ciebie.
• Masz 26 lat lub więcej. Zwolnienia ze składek już nie masz. Zlecenie jest wtedy ze składkami.
• Jesteś na studiach doktoranckich albo podyplomowych. Według przepisów nie jesteś studentem. Zwolnienie Cię nie dotyczy.
• Masz umowę o pracę. Składki są wtedy płacone. Ulga dla młodych w podatku działa także przy etacie.
• Masz umowę o dzieło. Ulga dla młodych jej nie obejmuje.

Zasada: zlecenie bez składek

Zlecenie z uczniem albo studentem do 26 lat nie podlega ubezpieczeniom społecznym ani zdrowotnemu. Tak podaje serwis Biznes.gov.pl. ZUS pisze o tym krótko: „Nie obejmiemy Cię ubezpieczeniami, jeśli jesteś uczniem lub studentem i nie skończyłeś 26 lat”.

Firma nie potrąca więc z Twojej wypłaty żadnej składki.

Kto jest uczniem, a kto studentem

Uczeń. Liczy się rok szkolny do 31 sierpnia. Uczniem jesteś do tego dnia także wtedy, gdy skończyłeś szkołę i dalej się nie uczysz. Masz zaświadczenie o przyjęciu na studia? Wtedy jesteś uczniem do 30 września.

Student. Status masz od dnia przyjęcia w poczet studentów. Tracisz go między innymi wtedy, gdy:

• uczelnia skreśli Cię z listy studentów,
• zdasz egzamin dyplomowy.

Uwaga na przerwę między studiami. Skończyłeś licencjat, a studia magisterskie zaczynasz w październiku? W tym czasie nie masz statusu studenta. ZUS podaje, że trzeba wtedy powiadomić zleceniodawcę. Firma zgłosi Cię do ubezpieczeń.

Podatek: ulga dla młodych

Ulga dla młodych zwalnia z podatku dochodowego przychody do 85 528 zł w roku. Dotyczy osób, które nie skończyły 26 lat. Obejmuje między innymi umowę o pracę i zlecenie zawarte z firmą.

• Nie składasz wniosku. Firma stosuje ulgę sama.
• Ulga działa do dnia 26. urodzin włącznie.
• Powyżej limitu firma pobiera zaliczkę 12 procent.
• Ulga nie działa przy małych umowach do 200 zł, od których firma pobiera podatek ryczałtowy.

Ile dostaniesz na rękę

Bez składek i bez podatku dostajesz tyle, ile wynosi kwota brutto.

Przykład. Studiujesz i masz 21 lat. Pracujesz w sklepie na zleceniu, 60 godzin w miesiącu. Stawka to 31,40 zł brutto za godzinę. Razem 1884 zł brutto. Nie ma składek ani podatku, więc dostajesz 1884 zł na rękę. Od stycznia 2027 r. stawka minimalna wyniesie 32,30 zł. Za te same 60 godzin będzie to 1938 zł.

Dla porównania: Biznes.gov.pl pokazuje osobę ze składkami. Z 3500 zł brutto zostaje jej 2528,37 zł na rękę. To o 971,63 zł mniej niż brutto. Student do 26 lat dostałby całe 3500 zł.

Stawka minimalna obowiązuje także Ciebie. Za każdą godzinę zlecenia dla firmy należy się co najmniej 31,40 zł brutto.

Czego ta praca Ci nie daje

Brak składek ma drugą stronę. Z tego zlecenia ZUS nie obejmuje Cię ubezpieczeniami. Nie masz więc z niego ubezpieczenia emerytalnego, rentowego, chorobowego ani wypadkowego.

Nie masz też z niego ubezpieczenia zdrowotnego. Do lekarza chodzisz na innej podstawie. ZUS opisuje dwie drogi dla studenta:

• Rodzina. Do 26 lat rodzic może zgłosić Cię do ubezpieczenia zdrowotnego jako członka rodziny. Nie płaci za to wyższej składki.
• Uczelnia. Gdy rodzic nie może Cię zgłosić, robi to uczelnia. Składasz w niej wniosek.

Sprawdź, czy ktoś Cię zgłosił. Samo zlecenie nie daje prawa do bezpłatnej wizyty u lekarza.

Prawo do świadczeń zdrowotnych wygasa po 4 miesiącach od ukończenia studiów albo skreślenia z listy studentów.

Kiedy składki jednak są

• Zlecenie u własnego pracodawcy. Masz w firmie umowę o pracę i dodatkowo zlecenie? Zwolnienie nie działa. ZUS traktuje Cię jak pracownika.
• Koniec statusu. Skończyłeś 26 lat albo przestałeś być uczniem lub studentem.

Czego nie wiemy

• Źródła nie mówią, czy zwolnienie dotyczy studenta uczelni zagranicznej. Zapytaj o to w ZUS.
• Nie opisujemy tu praktyk absolwenckich ani stażu uczniowskiego.

Gdzie się zwrócić

• ZUS: umowy zlecenia i umowy o dzieło w ubezpieczeniach społecznych (po polsku).
• Ulga dla młodych — serwis podatki.gov.pl (po polsku).
• Ile kosztuje zlecenie — serwis Biznes.gov.pl (po polsku). Jest tam część „Umowa zlecenie z uczniem lub studentem”.

Słowniczek

• Składki — pieniądze na ubezpieczenia: społeczne w ZUS i zdrowotne.
• Zleceniodawca — firma albo osoba, dla której pracujesz na zleceniu.
• Brutto — kwota z umowy, przed odjęciem składek i podatku.

Źródła

• Biznes.gov.pl: „Ile kosztuje zatrudnienie współpracownika na zleceniu lub umowie o dzieło”.
• ZUS: „Umowy zlecenia i umowy o dzieło w ubezpieczeniach społecznych” oraz „Kto zgłasza studenta do ubezpieczenia zdrowotnego?”.
• Podatki.gov.pl: „Ulga dla młodych PIT — dla osób do 26 lat”.
• Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej: „Minimalna stawka godzinowa”.
• Rozporządzenie Rady Ministrów z 14 września 2026 r. — Dz.U. 2026 poz. 1213.