Ruchomy czas pracy: zaczynasz o różnych godzinach. Jak o niego wnioskować i co się traci

Ten tekst jest dla Ciebie, jeśli masz umowę o pracę i chcesz zaczynać pracę o różnych godzinach. Na przykład raz o 7, a raz o 9, bo odwozisz dziecko albo dojeżdżasz z daleka. Kodeks pracy nazywa to ruchomym rozkładem czasu pracy (art. 140¹). Możesz o niego poprosić. Pokazujemy, jak to zrobić i co przy tym tracisz.

Kogo dotyczy ten tekst

• Masz umowę o pracę. Możesz złożyć wniosek o ruchomy czas pracy.
• Wychowujesz dziecko do 8 lat. Masz mocniejsze prawo: wniosek o elastyczną organizację pracy. Firma odpowiada w ciągu 7 dni.
• Masz dziecko z niepełnosprawnością albo ciąża w Twojej rodzinie jest powikłana. Firma ma obowiązek uwzględnić Twój wniosek, z jednym wyjątkiem. Czytaj część „Kiedy firma ma obowiązek się zgodzić”.
• Masz umowę zlecenie. Ruchomy czas pracy z Kodeksu Cię nie dotyczy. Czytaj część „Mam umowę zlecenie”.

Dwie odmiany

1. Różne godziny w różne dni. Grafik z góry przewiduje, że w jedne dni zaczynasz o innej godzinie niż w drugie.
2. Przedział. Grafik podaje przedział czasu, na przykład od 7 do 9. W tym przedziale sam decydujesz, o której zaczynasz pracę.

W obu odmianach liczba godzin pracy się nie zmienia. Zmienia się tylko pora, o której zaczynasz i kończysz.

Co zostaje bez zmian

Ruchomy czas pracy nie może naruszać prawa do odpoczynku (art. 140¹ § 3). Nadal należy Ci się:

• co najmniej 11 godzin odpoczynku bez przerwy w każdej dobie,
• co najmniej 35 godzin odpoczynku bez przerwy w każdym tygodniu.

Co tracisz: nadgodziny „z doby”

To trzeba wiedzieć przed złożeniem wniosku. W zwykłym grafiku doba to 24 godziny od chwili, w której zaczynasz pracę. Gdy następnego dnia zaczniesz wcześniej, część pracy wypada jeszcze w poprzedniej dobie. Powstają nadgodziny.

W ruchomym czasie pracy tak nie jest. Ponowna praca w tej samej dobie nie jest pracą w godzinach nadliczbowych (art. 140¹ § 4).

Przykład. Masz przedział od 7 do 9 i stawkę 30 zł za godzinę. W poniedziałek zaczynasz o 9 i kończysz o 17. We wtorek zaczynasz o 7 i kończysz o 15. Godziny od 7 do 9 we wtorek wypadają jeszcze w poniedziałkowej dobie. W zwykłym grafiku byłyby to 2 nadgodziny z dodatkiem. W ruchomym czasie pracy dostajesz za nie zwykłe 30 zł za godzinę, bez dodatku. Odpoczynek jest zachowany: od 17 w poniedziałek do 7 we wtorek mija 14 godzin.

Nadgodziny nadal powstają, gdy danego dnia pracujesz dłużej niż 8 godzin. Ruchomy czas pracy tego nie zmienia.

Krok 1. Sprawdź, czy firma już to ma

Ruchomy czas pracy firma ustala na dwa sposoby (art. 150 § 3):

• w układzie zbiorowym albo w porozumieniu ze związkami zawodowymi,
• w porozumieniu z przedstawicielami pracowników, gdy w firmie nie ma związków.

Zapytaj w kadrach, czy takie porozumienie istnieje i kogo obejmuje.

Krok 2. Złóż wniosek

Ruchomy czas pracy może być stosowany także na Twój wniosek. Nie ma znaczenia, czy firma zawarła porozumienie (art. 150 § 5). Wniosek składasz na papierze albo elektronicznie.

Napisz w nim:

• którą odmianę wybierasz,
• jakie godziny albo jaki przedział proponujesz,
• od kiedy.

Firma nie ma obowiązku się zgodzić. Przepis mówi, że taki rozkład „może” być stosowany. Kodeks nie podaje też terminu odpowiedzi na zwykły wniosek. Zostaw sobie kopię z datą.

Krok 3. Wychowujesz dziecko do 8 lat? Użyj mocniejszego wniosku

Rodzic dziecka do 8 lat może złożyć wniosek o elastyczną organizację pracy (art. 188¹). Ruchomy czas pracy jest jedną z jej form.

Wniosek składasz co najmniej 21 dni przed dniem, od którego chcesz tak pracować. Podajesz w nim:

1. imię, nazwisko i datę urodzenia dziecka,
2. przyczynę, dla której potrzebujesz takiej organizacji pracy,
3. termin rozpoczęcia i zakończenia,
4. rodzaj elastycznej organizacji pracy, tutaj: ruchomy rozkład czasu pracy.

Firma ma 7 dni od otrzymania wniosku. W tym czasie informuje Cię, na papierze albo elektronicznie:

• że się zgadza,
• albo dlaczego odmawia,
• albo jaki inny termin jest możliwy.

Firma bierze pod uwagę Twoje potrzeby i swoje możliwości. Może odmówić, ale podaje przyczynę. Złożenie wniosku nie może być powodem zwolnienia z pracy (art. 188¹ § 7).

Za łamanie przepisów o elastycznej organizacji pracy grozi grzywna od 2000 do 60 000 zł (art. 281 § 1 pkt 5a).

Kiedy firma ma obowiązek się zgodzić

Trzy grupy pracowników mają najmocniejsze prawo (art. 142¹). Firma ma obowiązek uwzględnić ich wniosek o ruchomy albo indywidualny rozkład czasu pracy. Są to:

• małżonek albo rodzic dziecka przed urodzeniem, gdy ciąża jest powikłana,
• rodzic dziecka z zaświadczeniem z ustawy „Za życiem”,
• rodzic dziecka z orzeczeniem o niepełnosprawności, a także dziecka, które ma na przykład orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego.

W dwóch ostatnich grupach prawo zostaje także wtedy, gdy dziecko skończy 18 lat. Firma może odmówić tylko z jednego powodu: organizacja albo rodzaj pracy na to nie pozwalają. Przyczynę odmowy podaje na papierze albo elektronicznie.

Inna droga: indywidualny rozkład

Chcesz po prostu stałych, ale innych godzin niż reszta zespołu, na przykład zawsze od 9? Możesz wnioskować o indywidualny rozkład czasu pracy (art. 142). Firma może go ustalić w ramach systemu, w którym pracujesz.

Mam umowę zlecenie

Ruchomy czas pracy to pojęcie z Kodeksu pracy. Na zleceniu nie składasz takiego wniosku. Godziny wynikają z Twojej umowy i z tego, jak umówisz się z firmą.

Dwie rzeczy z ustawy o minimalnym wynagrodzeniu:

• za każdą godzinę należy Ci się co najmniej 31,40 zł brutto, bez względu na porę,
• umowa określa, jak potwierdza się liczbę godzin.

Chcesz zaczynać o różnych godzinach? Zapisz to w umowie. Ustne ustalenie trudno potem udowodnić.

Gdzie się zwrócić

• Czas pracy — poradnik Państwowej Inspekcji Pracy (po polsku). Ruchomy rozkład jest w części „Rozkłady czasu pracy”.
• Bezpłatna porada prawna inspekcji przez telefon (po polsku). Wśród rodzajów porady są „Czas pracy” i „Uprawnienia związane z rodzicielstwem”.

Słowniczek

• Rozkład czasu pracy — grafik: dni i godziny Twojej pracy.
• Doba — 24 kolejne godziny od chwili, w której zaczynasz pracę według grafiku.
• Elastyczna organizacja pracy — między innymi ruchomy albo indywidualny rozkład, krótszy wymiar czasu pracy i praca zdalna. Wnioskuje o nią rodzic dziecka do 8 lat.

Źródła

• Kodeks pracy, art. 128, 132, 133, 140¹, 142, 142¹, 150, 188¹ i 281 — tekst jednolity, Dz.U. 2026 poz. 1245.
• Ustawa o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, art. 8a i 8b — Dz.U. 2024 poz. 1773.
• Rozporządzenie w sprawie dokumentacji pracowniczej, § 6 — tekst jednolity, Dz.U. 2026 poz. 474. Firma przechowuje wnioski o ruchomy rozkład czasu pracy.
• Państwowa Inspekcja Pracy: „Czas pracy”.